Aldheidskeamer Uldrik Bottema

Boeiend
Leerzaam
Omweg waard
Leuk voor kinderen

mening van anderen >>

De Aldheidskeamer is ondergebracht in de voormalige boter- en kaaswaag. Dit gebouw stamt uit 1736. Het waagrecht van Aldeboarn gaat verder terug. Nadathet gebouw zijn oorspronkelijke functie verloor, heeft het onder andere dienst gedaan als gemeentesecretarie en was er een arrestantenhok in ondergebracht. Sinds 1986 is het eigendom van de Stichting Aldheidskeamer Uldrik Bottema. Het gebouw is, nadat het weer in zijn oude luister was hersteld, ingericht
als Oudheidkamer.

Geschiedenis

De geschiedenis van Aldeboarn gaat terug tot ver voor onze jaartelling. Bij opgravingen zijn daar bewijzen van gevonden. Fragmenten van klokbekers als ook ander aardewerk uit dezelfde tijd als de klokbekers, zijn bij opgravingen gevonden en uitgestald in de Aldheidskeamer. Permanente bewoning aan de Boorne zal zo rond 700 voor het eerst plaats vinden. Bonifatius heeft, voordat hij zijn noodlottige reis naar Dokkum maakte, geleerd en gedoopt aan de Boorne. Hij moet uit een bron hebben gedoopt. Friese geschiedschrijvers als Winsemius en Schotanus verhalen hiervan. Boven de bron is een kerk gebouwd. Die kerk werd gewijd aan de heilige Pancratius. En ook dat is een verwijzing naar Bonifatius. Overal waar hij zelf een kerk heeft gesticht heeft hij die kerk gewijd aan Pancratius, waar hij een groot vereerder van was. In de permanente expositie is een maquette van deze kerk aanwezig. In die permanente expositie is verder de geschiedenis van het dorp in woord en beeld vorm gegeven.Maquettes, foto's en voorwerpen laten zien hoe Aldeboarn, eertijds hoofdplaats van de Grieternij Uttingerdadeel, wist te profiteren van haar ligging aan de Boorne. Een rivier die een open verbinding had via de Middelzee, met het Wad en de Noordzee. Nu nog herinnert de naam Borndiep tussen Ameland en Terschelling hieraan.

lees verder »

Van de drie states die Aldeboarn rijk is geweest, zijn er van twee herinneringen te zien. Van de Douwamastate is een stuk muur opnieuw opgebouwd en zijn er fotos te zien van de opgravingen. Van de Andringastate is een maquette aawezig. Ook foto's van deze in 1894 afgebroken state zijn aanwezig, alsmede de Franse pendule en de turfbak.

Belangrijke personen

Speciale aandacht wordt geschonken aan een aantal belangrijke personen die in Aldeboarn geboren zijn. Zo is een apparte hoek ingericht voor Janco Douwama een Friese vrijheidstrijder die het opnam tegen Albrecht van Saksen toen die in 1498 Friesland in bezit kreeg en naast invoering van het centraal bestuur ook het gebruik van de Friese taal verbood. In gevangenschap (Vilvoorde) overleden in 1533. Hij heeft een aantal belangrijke geschriften nagelaten. Franciscus Holkema (1841-1870), de ontdekker van de Crandberry op Terschelling is ook in Aldeboarn geboren. Op 29 jarige leeftijd is deze veel belovende bioloog, die de geschiedenis is ingegaan als de eerste plantensocioloog, overleden. Zijn proefschrift is daarna postuum verschenen. Zijn promotor prof. Van Hall heeft een deel van het manuscript voor publicatie gereed gemaakt.De potloodaaatekeningen van Franciscus waren aanwezig.

Franciscus zijn buurjongen Klaas van Tuinen (1840-1905) werd als bioloog later bekend onder de naam Klaas Bisschop van Tuinen. Hij was de eerste die middels een camera en een microscoop de zagen van bladwespen wist te fotograveren. Van het herbarium dat de beide buurjongens hebben aangelegd, is hun eerste fonds (de Weegbree), in bruikleen afgestaan door het Rijksherbarium te Leiden.Het proefschrift van Franciscus (het enige nog bestaande exemplaar in de originele band) alsmede foto's van de zagen van bladwespen gemaakt door Klaas, zijn in een speciale vitrine in de permanente expositie ondergebracht.

Een ander belangrijke inwoner van het dorp was de Friese componist Paulus Folkertsma (1091-1971). Ook over zijn leven en werk is een speciale vitrine ingericht. Zijn viool (geschonken door zijn echtgenote) is een topstuk in deze vitrine.

Beroepen

Speciale vermelding verdient de beroepenwand. In 1868 was Aldeboarn en dorp met veel beroepen en ambachten. In een gedicht uit 1868 is precies bekend wie wat deed. Uit dat gedicht zijn 24 beroepen en ambachten gekozen die de beeldendkunstenaar Carla van der Heijde hebben geinspireerd tot het maken van 24 diorama's. En hiermee is een uniek tijddocument ontstaan.

Friese taalstrijd

De Friese taalstrijd die begon met het verbaliseren van drie melkventers uit Aldeboarn en uiteindelijk heeft geleid tot erkenning van het Fries tot de tweede landstaal heeft ook zijn plaats in de permanente expositie. (Fedde Schurer en Kneppelfreed 16-11-1951).

Wisselexposities

De Humaldakeamer (Humaldakamer) genoemd naar de eerste voorzitter van de Stichting Paulus Anthonius Humalda (1928-2000). Deze ruimte is speciaal bestemd voor wisselexposities. Diverse beroeps- en amateurkunstenaars hebben deze ruimte gebruikt voor een tentoonstelling. Ook tijdens het jaarlijkse museumweekend wordt in de Humaldakeamer een speciale expositie ingericht die
inspeelt op het thema van het weekend.

De Aldheidskeamer is op verzoek geopend en er zijn rondleidingen mogelijk.

» terug