Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum

Volksherberg

De bezoekers van het museum wanen zich in de leefwereld van Domela Nieuwenhuis, eind vorige eeuw. Het museum is in een drietal ruimten ingedeeld die ieder hun geheel eigen sfeer hebben. In deze 'settings' of decors worden de objecten uit de collectie van het museum getoond. Als eerste komt men in de werkkamer van Domela Nieuwenhuis, die vrijwel geheel bewaard is gebleven, inclusief de portretfoto's van strijdmakkers en het Christusbeeldje van Thorvaldson. In deze setting staat Domela als privé persoon en als schrijver en denker centraal. 

Het tweede 'decor' is een vergaderzaal van socialisten rond 1900, waar objecten worden getoond die Domela's publieke optreden illustreren. De bezoeker heeft de indruk net een huldiging voor Domela Nieuwenhuis gemist te hebben. Het topstuk is in deze ruimte is een zeer fraai, in leren band met zilverbeslag, gebonden 'liber amicorum' dat Domela Nieuwenhuis in 1904 aangeboden kreeg ter gelegenheid van het feit dat hij 25 jaar redacteur van 'Recht voor Allen' was. Het album bevat een groot aantal aquarellen en tekeningen van bevriende kunstenaars, waaronder Anton Heijenbrock en Jan Sluiters. Een belangrijke plaats in deze vergaderzaal neemt uiteraard het katheder in. Domela was immers een man van het woord.

De derde sfeerruimte van het museum is geïnspireerd op de herberg van Hiske in Terwispel, het volkscafé waar tot in de jaren zestig de portretten van Multatuli en Domela gebroederlijk boven de toog hingen en waar begin deze eeuw geen alcohol werd geschonken, indachtig Domela's woorden 'Drinkende arbeiders denken niet en denkende arbeiders drinken niet'. In dergelijke etablissementen ging zijn naam van mond tot mond en ontstond de mythevorming rond zijn persoon. Zowel de witte als de zwarte legendevorming wordt in dit volkscafé middels vele Domela parafernalia geïllustreerd.

Zijn tijd ver vooruit

Al deze ruimten worden door licht- en geluidprogramma's tot leven gebracht. Zo komt men in de werkkamer meer te weten over het tragische privé leven van Domela Nieuwenhuis door een presentatie gebaseerd op zijn familiecorrespondentie.

In de vergaderzaal kan men luisteren naar fragmenten van toespraken die Domela als Tweede Kamerlid hield. Uit zijn pleidooien voor de oprichting van een Centraal Bureau voor de Statistiek, zwangerschapsverlof en Hieruit komt duidelijk naar voren hoe ver hij zijn tijd vooruit was. In het volkscafé is een videofilm te zien over Domela als mythe.

De bezoekers die zelf op zoek willen naar informatie kunnen gebruik maken van diverse touchscreens, waarmee een cd-rom over Domela en zijn tijd te raadplegen is. Dit wordt een elektronische bibliotheek, gevuld met  tekst- en beeldmateriaal van en over Domela Nieuwenhuis. Het gaat verder dan alleen een overzicht van zijn werken, zijn beeltenissen in foto en karikatuur en een keuze uit zijn briefwisseling. Ook beschrijvingen en commentaren van tijdgenoten en van hedendaagse historici, inleidende en toelichtende teksten maken deel uit van de cd-rom.

Eerbetoon

Het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum in Heerenveen is een eerbetoon aan één van de invloedrijkste personen uit de recente vaderlandse geschiedenis. Niet een plek waar slechts geëerd of vereerd wordt of het vingertje wordt geheven. Het museum is een objectieve en levendige presentatie van een boeiende persoonlijkheid  in wiens ideeën heden en verleden elkaar ontmoeten. Kortom, een museum als bron van informatie en wellicht ook inspiratie.