Kapiteinshuis Pekela

Het Kapiteinshuis te Nieuwe Pekela is gevestigd in een in 1799 in opdracht van kapitein Kornelis Jans Boon gebouwde woning. Na een ingrijpende verbouwing is het karakteristieke Kapiteinshuis te Nieuwe Pekela weer geopend voor het publiek. Meer dan een jaar werd er verbouwd. Nu is ook het voorhuis bij het museum betrokken. In Nieuwe Pekela staan nog drie oude Kapiteinshuizen op een rij. Eén is sinds het begin van de jaren negentig ingericht als museum om de herinnering aan de Pekelder zeevaart levendig te houden.
 
Het Kapiteinshuis werd aan de vooravond van de 19de eeuw gebouwd voor kapitein Kornelis Jans Boon en Jantje Roelofs Koop.Twee hardstenen neuten onder de voordeur met de initialen K.J.B. en J.R.K. en het jaartal 1799 herinneren aan de bouw.

Zoals vele Veenkoloniale kapiteins werd hun schip in de Franse tijd omgevlagd naar een neutrale staat. Formeel woonde Boon tijdens de bouw van het huis in Norden. Veel plezier heeft de familie overigens niet van zijn nieuwe woning gehad. In 1805 overleden hun kinderen Roelf en Pieter aan roodvonk. Op 26 september en 8 oktober werden ze begraven. Inmiddels hadden beide kinderen ook de vader besmet. Kornelis Boon overleed op 31 oktober 1805.

Het Kapiteinshuis ontstond in een periode dat de Veenkoloniale Zeevaart een eerste bloeiperiode doormaakte. Turf was in 1800 al lang niet meer de belangrijkste bron van inkomsten voor de schippers. Uit de turfvaart had zich inmiddels de Veenkoloniale Zeevaart ontwikkeld. Men voer op bestemmingen rond de Oostzee, op Engeland en het Middellands Zeegebied. Zo passeerden in 1792 reeds 305 Pekelder schepen de Sont. Pekela stond daarmee op een goede tweede plaats. Amsterdam telde 534 passages en vanuit de stad Groningen passeerden 197 schepen de Sont.
In het Kapiteinshuis maakt men kennis met de vele voorwerpen die herinneren aan de bloeiperiode van de Veenkoloniale zeevaart. Het huis heeft nog steeds de authentiek indeling met een betegelde voorkamer en hal. Bovendien zijn op de nabijgelegen begraafplaats van de NH- kerk nog enkele bijzondere graven te vinden die herinneren aan de zeevaart.