Missiemuseum Steyl

Ontstaan

In 1875 komt de Duitse priester Arnold Janssen naar Steyl en sticht de Congregatie van het Goddelijk Woord. Hij bouwt er het Missiehuis St. Michaël. In 1879 zendt de congregatie haar eerste missionarissen naar China. Vanuit dat land komen een paar jaar later de eerste voorwerpen naar Steyl. Missionarissen worden naar meerdere landen gezonden en de verzameling groeit. Als Arnold Janssen in 1909 sterft, werkt de SVD buiten Europa in China, Argentinië, Togo, Equador, Brazilië, Papoea Nieuw Guinea, Chili, Japan en de Filippijnen. Er zullen nog vele landen volgen. Tot twee keer toe is de groeiende collectie van het museum verhuisd. Eerst is deze in het missiehuis, dan in de drukkerij van de missionarissen en voor het huidige museum is in 1929 de eerste steen gelegd.
Broeder Berchmans, een groot natuurliefhebber, geeft begin vorige eeuw gestalte aan het museum. Naast volkenkunde verzamelt hij vele diersoorten van de hele wereld. Het doel van het museum is de bezoeker informatie te geven over het werk en de wereld van de Missionarissen van Steyl.

Museum oude stijl

Dit museum is in 1931 geopend. Broeder Berchmans draagt zorg voor de inrichting. Hij deelt het nieuwe museum op in een volkenkundige en een natuurhistorische afdeling. Stijl en indeling zijn sinds 1931 niet veranderd. Na de Tweede Wereldoorlog vinden in veel Nederlandse musea reorganisaties plaats waarbij kleine onderdelen van de collectie centraal gesteld worden. Overbodige voorwerpen, die niet van pas komen in het verhaal, verdwijnen in de depots. Dit gebeurt niet in Steyl. De oude vorm blijft behouden. Het museum ademt de sfeer uit van een museumpresentatie zoals die eind 19de en begin 20ste eeuw gangbaar is. Zo is het Missiemuseum Steyl een museum in een museum geworden.
 
Volkenkunde

Het museum geeft inzicht in de culturen van andere volken. In de volkenkundige afdeling bevinden zich voorwerpen uit China, Japan, Indonesië, India, de Filippijnen, Nieuw Guinea, Ghana, Togo, Republiek Congo en Paraguay. Er zijn kunst- en gebruiksvoorwerpen, voorwerpen van andere religies, maar ook christelijke kunst van elders. Het verschil met moderne volkenkundige musea is zeer groot. Men wordt geconfronteerd met duizenden voorwerpen in metershoge en -diepe vitrines. Voor geen enkel voorwerp wordt afzonderlijk de aandacht gevraagd. Op land en soort staan voorwerpen gerangschikt die de missionarissen in de loop van vele jaren hebben opgestuurd of meegebracht.

Dierenwereld

De natuurhistorische afdeling is verdeeld in een insectenkabinet en een zoölogisch gedeelte. In het insectenkabinet zijn 1100 vlinders, 1300 kevers en andere geleedpotigen van de hele wereld verzameld. De overweldigende dierenverzameling in de grote museumzaal bestaat uit 1500 zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen. In een schijnbaar ordeloos geheel staan ze uitgestald rondom een open diergroep in het hart van het museum. Deze wordt gedomineerd door een giraffe, antilopen, runderen, leeuwen en zebra's. Als men de beestenboel eens nader in ogenschouw neemt dan blijkt alles keurig gegroepeerd vanuit grote diorama's en amfitheatergewijs naar het midden te kijken. Het geheel geeft een illusie van het dier in een natuurlijke omgeving.

Missie

Meerdere voorwerpen hebben te maken met de religies van andere culturen. Er zijn objecten die juist christelijk gedachtegoed uitdrukken in kunstvormen van die andere culturen. De gehele presentatie van volkenkunde en natuur maakt erop attent dat missioneren geen inhoud heeft zonder voorkennis van en waardering voor landen en culturen waarin gewerkt wordt. Missie zal haar doel ook niet bereiken wanneer het geen thuis vindt bij volken en culturen. Dit alles schuilt achter het idee van waaruit er hier verzameld en tentoongesteld is.