Nederlands Strijkijzer-Museum

Wat is er te zien?

De collectie van het museum bestaat uit ruim anderhalf duizend voorwerpen van over de hele wereld, waarmee de mensen vroeger hun kleding (ook klederdrachten) hebben gestreken, geperst, gemangeld, geplooid enzovoort. Dat gebeurde al in de tijd van de Noormannen die met glazen bolletjes (ter grootte van een tennisbal) hun wollen jassen inwreven met bijenwas .

Door het wrijven werden die enigszins afgeplatte glazen bollen (zogeheten 'strijkglazen') iets warm en daardoor werd de bijenwas op haar beurt lichtelijk vloeibaar en drong beter in het wollen weefsel.
Het resultaat: een gladde (iets vettige) oppervlakte van de kleding, waardoor het regenwater er niet in kon dringen en er min of meer afdroop.

Tegenwoordig vragen we aan de stomerij waar we onze regenjas naar toe brengen om die te laten reinigen, of men de jas ook een anti-regenbehandeling wil geven (wax-coat). De Noormannen (± 1000) gingen je al voor. Uiteraard toont het museum enkele van die strijkglazen.

Dit museum biedt de bezoeker dus een stuk cultuurgeschiedenis over het wel en wee van het onderhoud van onze kleding. Uit de veertiende en vijftiende eeuw toont men er aardenwerk strijkbouten, die in de zestiende eeuw van ijzer werden nagemaakt en tot op de huidige dag zijn blijven bestaan. Alleen is de verwarming inmiddels elektrisch geworden (sinds ± 1900). Maar bovendien waren allerlei andere verwarmingstechnieken uitgeprobeerd: met een kooltje- vuur in het strijkijzer (en dus een schoorsteen erop) of met een verwarmbaar binnenijzer (een bout), tijdelijk in de kachel gelegd en later in het strijkijzer gestopt.

Nieuwe technieken

Na de Industriële Revolutie (1800-1850) kwamen nieuwe technieken ter verwarming in zwang: met ingebouwde spiritusbrander (bepaald niet ongevaarlijk) of met een ingebouwde gasbrander (dus een lange gasslang naar het strijkijzer toe, die er soms wel eens afschoot).
En tenslotte de eerste elektrische ijzers; die zouden tegenwoordig het KEMA-keurmerk bij lange na niet halen.

Al deze (soms levensgevaarlijke) 'wonderen' der huishoud- technologie uit vroegere eeuwen krijg je hier te zien.

Maar niet alleen zijn het 'gewone' strijkijzers. Ook waren er strijkgereedschappen voor zeer speciale doeleinden. Pofmouwen werden bijvoorbeeld gestreken met een soort ijzeren ei op een steel. Met behulp van zo'n ei-vormig bolletje kon men de pofmouw van binnen uit bol naar buiten toe drukkend strijken.

Een ander probleem vormden de plooirandjes aan klederdrachtmutsen, of de plooikraag van bijvoorbeeld Willem van Oranje. Ook daarvoor bestonden heel speciale (ronde, sigaarachtige) strijkijzers.

Het Nederlands Strijkijzers-Museum laat ze je allemaal zien. De werking ervan wordt gedemonstreerd aan de hand van oude kleding.
Maar er waren vroeger ook andere apparaten dan alleen maar strijkijzers: mangels en linnenpersen. Ook die zie je deze in het museum in allerlei variëteiten.