Het RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie) te Den Haag is erin geslaagd het archief van Piet Mondriaan/Harry Holtzman te verwerven. Dit archief bevat de brieven die Mondriaan vanaf 1935 schreef aan de Amerikaanse kunstenaar Harry Holtzman en correspondentie, een adresboek, foto’s, en persoonlijke documenten uit de nalatenschap van de schilder. Dit persoonlijke archief geeft een beeld van zowel Mondriaans kunstenaarschap als zijn persoonlijkheid en is daarmee uniek.
RKD verwerft archief van Piet Mondriaan (1872-1944)
Het belangrijke archief bevat met name informatie over Mondriaans vertrek naar New York vanuit Londen in 1940 en zijn verblijf in de Verenigde Staten. Zijn overwegingen om deze reis te maken deelde hij mee in de brieven aan zijn vriend Harry Holtzman. Na zijn dood bleek Holtzman door Mondriaan als enige erfgenaam te zijn aangewezen. De correspondentie tussen beiden is niet eerder gepubliceerd en bevat veel details over hun vriendschap, maar ook over de laatste fase in Mondriaans werk, zijn tentoonstellingen en het artistieke milieu waarin hij in New York verkeerde.
Wie was Mondriaan?
Het archief levert veel nieuwe inzichten op over de persoon Piet Mondriaan. Naast foto’s van zijn ouders, zijn broers en enkele vrienden zijn er ook foto’s van zijn ateliers in Amsterdam, Parijs en New York. Ook deze foto’s zijn deels niet eerder gepubliceerd en vormen een waardevolle aanvulling op de atelier- en portretfoto’s van Mondriaan die zich al in het RKD bevinden.
Horoscoop
Een van de meest opmerkelijke items in het archief is de horoscoop die Piet Mondriaan in december 1911 liet maken, kort voor zijn vertrek naar Parijs. Deze horoscoop voorzag Mondriaan in later jaren van aantekeningen om aan te geven wanneer bepaalde voorspellingen waren uitgekomen. Een ander zeer belangrijk document in het archief is zijn adresboek. Dit adresboek rekent definitief af met de mythe dat Mondriaan een zonderlinge en eenzame figuur was. De vele contacten getuigen van een druk sociaal leven. Een groot aantal vooraanstaande kunstenaars zijn opgenomen in het adresboek, onder wie Alexander Calder, Laszlo Moholy-Nagy, Max Ernst, Marcel Duchamp en de Nederlandse kunstenares Charley Toorop.
Digitaal beschikbaar
Het archief werd verworven van een particuliere stichting, Art Science Research Laboratory (ASRL), met steun van het Mondriaan Fonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds en het SNS REAAL Fonds. Het RKD streeft ernaar om het archief in de tweede helft van 2012 digitaal beschikbaar te stellen. Een blad uit het adresboek van Mondriaan zal te zien zijn op de tentoonstelling Alexander Calder. De grote ontdekking, van 11 februari t/m 28 mei 2012 in het Gemeentemuseum Den Haag. Vanaf eind maart t/m half april 2012 zal het RKD een aantal andere pagina’s uit Mondriaans adresboek tentoonstellen rondom de tweejaarlijkse Hofstede de Groot-lezing op woensdag 28 maart. Deze staat dit jaar in het teken van Mondriaan en wordt gehouden door Mondriaan-specialist Nancy J. Troy.
